شناخت علت کمردرد هنگام راه رفتن و بررسی راههای پیشگیری و درمان آن
کمردرد یکی از شایعترین مشکلات اسکلتی-عضلانی است که افراد را به مراجعه به پزشک یا متخصص فیزیوتراپی سوق میدهد. این نوع درد میتواند در شرایط مختلفی مانند نشستن، ایستادن و بهویژه هنگام راه رفتن بروز کند. بروز کمردرد هنگام راه رفتن نهتنها فعالیتهای روزمره را مختل میکند، بلکه میتواند نشانهای از یک مشکل زمینهای جدی در ستون فقرات، عضلات یا اعصاب باشد. در این مقاله بهطور جامع به علل کمردرد هنگام راه رفتن، علائم همراه، نشانههای هشداردهنده و گزینههای درمانی مؤثر خواهیم پرداخت.
شایعترین علل کمردرد هنگام راه رفتن
دلایل متعددی میتوانند باعث بروز کمردرد در حین حرکت شوند. این نوع درد ممکن است ناشی از مشکلات عضلانی، اسکلتی، عصبی یا حتی التهابی باشد. در ادامه، مهمترین و شایعترین علل کمردرد هنگام پیادهروی را بررسی میکنیم:
کشیدگی یا التهاب عضلات کمر
یکی از رایجترین دلایل درد کمر هنگام راه رفتن، کشیدگی عضلات یا رباطهای اطراف ستون فقرات است. این آسیب معمولاً بر اثر بلند کردن نادرست اجسام سنگین، حرکات ناگهانی، وضعیت بدنی نامناسب یا تمرینات ورزشی شدید رخ میدهد. درد در این حالت معمولاً با حرکت تشدید شده و با استراحت بهبود مییابد.
فتق دیسک بینمهرهای (دیسک کمر)
دیسکهای بین مهرهای، ممکن است گاهی دچار بیرونزدگی یا پارگی شوند. این بیرونزدگی میتواند به اعصاب نخاعی فشار وارد کرده و موجب درد تیرکشنده، بیحسی یا ضعف پاها، بهویژه در حین راه رفتن شود. فتق دیسک بیشتر در افراد بین 30 تا 50 سال شایع است. (درد دیسک کمر معمولاً به کدام نواحی بدن سرایت میکند؟)
درد سیاتیکی (سیاتیک)
فشردگی یا تحریک عصب سیاتیک میتواند باعث دردی شدید از پایین کمر تا پشت ران و ساق پا شود. این درد معمولاً با راه رفتن تشدید میشود و ممکن است با احساس سوزش، گزگز یا بیحسی همراه باشد.
تنگی کانال نخاعی
در افراد مسن، تنگی کانال نخاعی یکی از علل شایع کمردرد هنگام پیادهروی است. کاهش فضای کانال باعث فشار بر نخاع و ریشههای عصبی میشود که منجر به درد، بیحسی، احساس سنگینی یا ضعف در پاها میگردد. این علائم اغلب با نشستن یا خم شدن به جلو تسکین مییابند. درمان تنگی کانال نخاعی را جدی بگیرید، زیرا این علائم ممکن است بهمرور زمان تشدید شده و کیفیت زندگی را کاهش دهند.
آرتروز ستون فقرات
فرسایش و التهاب مفاصل بین مهرهای میتواند باعث درد مزمن در ناحیه کمر شود که معمولاً با فعالیتهایی مانند راه رفتن تشدید میشود. این وضعیت در افراد بالای 50 سال شایعتر بوده و ممکن است با خشکی صبحگاهی نیز همراه باشد.
التهاب مفصل ساکروایلیاک (مفصل خاجی خاصره)
مفصل ساکروایلیاک که بین لگن و ستون فقرات قرار دارد، در صورت التهاب یا ناپایداری میتواند درد پایین کمر، لگن یا باسن ایجاد کند. این درد معمولاً هنگام ایستادن طولانی یا راه رفتن تشدید میشود.
ناهنجاریهای ساختاری ستون فقرات (مانند اسکولیوز یا کیفوز)
انحرافهای غیرطبیعی ستون فقرات مانند اسکولیوز (انحراف جانبی) یا کیفوز (قوز پشتی) میتوانند باعث عدم تعادل در فشار وارده به عضلات و مهرهها شده و در نتیجه منجر به درد در هنگام پیادهروی شوند.
چه زمانی این عارضه میتواند خطرناک باشد؟
در اغلب موارد، کمردرد هنگام راه رفتن خفیف، گذرا و ناشی از عوامل مکانیکی یا عضلانی است. با این حال، برخی علائم همراه میتوانند نشاندهنده یک مشکل جدیتر باشند و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند. در صورت بروز هر یک از موارد زیر، باید بدون تأخیر به پزشک متخصص ستون فقرات، مغز و اعصاب یا ارتوپد مراجعه کرد:
- درد مداوم شبانه که با استراحت بهبود نمییابد
- بیاختیاری ادرار یا مدفوع (احتمال آسیب عصبی جدی)
- ضعف یا بیحسی پیشرونده در پاها
- سابقه پزشکی سرطان یا عفونت
- تب، کاهش وزن بیدلیل، یا تعریق شبانه
وجود این نشانهها میتواند حاکی از بیماریهای جدیتری مانند عفونت ستون فقرات، تومورها، سندرم دم اسبی (Cauda Equina Syndrome) یا سایر اختلالات سیستم عصبی مرکزی باشد و نباید نادیده گرفته شود.
کمردرد ناشی از پیادهروی در برخی گروههای خاص
کمردرد در زنان
زنان ممکن است به دلایل فیزیولوژیک، هورمونی یا ساختاری خاصی بیش از مردان در معرض کمردرد هنگام راه رفتن قرار گیرند. برخی از مهمترین عوامل مؤثر عبارتاند از:
- تغییرات هورمونی: نوسانات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی میتوانند موجب شل شدن رباطها و ایجاد درد در ناحیه کمر شوند.
- بارداری و پس از زایمان: در دوران بارداری، فشار اضافی به ستون فقرات و تغییر در مرکز ثقل بدن میتواند منجر به درد کمر شود. همچنین افتادگی لگن و ضعف عضلات کف لگن پس از زایمان، یکی از علل شایع کمردرد در زنان است. کمردرد بعد از زایمان موضوعی بسیار رایج است که دلایل متعددی دارد و نباید نادیده گرفته شود.
- بیماریهای زنان: برخی بیماریها مانند آندومتریوز یا کیست تخمدان ممکن است دردهای ارجاعی به ناحیه کمر ایجاد کنند، بهویژه هنگام حرکت یا ایستادن طولانیمدت.
کمردرد در سالمندان
در افراد سالمند، کمردرد موقع راه رفتن اغلب ناشی از تغییرات وابسته به سن و فرسایش ساختارهای ستون فقرات است. عوامل شایع در این گروه سنی عبارتاند از:
- کاهش ارتفاع و آب میانمهرهای دیسکها
- آرتروز ستون فقرات (ساییدگی مفاصل مهرهای)
- تنگی کانال نخاعی که باعث فشار بر ریشههای عصبی و بروز درد، بیحسی یا احساس سنگینی پاها میشود.
با توجه به افزایش احتمال بیماریهای مزمن و ضعف عضلانی در سالمندان، تشخیص دقیق و درمان بهموقع این نوع کمردرد اهمیت ویژهای دارد.
راههای تشخیص علت کمردرد حین پیادهروی
برای درمان مؤثر کمردرد، تشخیص دقیق علت آن ضروری است. پزشک متخصص با استفاده از ترکیبی از روشهای بالینی و پاراکلینیکی میتواند منشأ درد را شناسایی کند. مراحل متداول تشخیص عبارتاند از:
شرح حال پزشکی دقیق
در گام نخست، پزشک با طرح سؤالاتی در مورد زمان شروع درد، محل دقیق آن، شدت و الگوی بروز درد (مثلاً تشدید موقع حرکت یا بهبود با استراحت) سعی میکند سرنخهای اولیه را بیابد. سابقه خانوادگی، شغل، فعالیتهای روزمره و وجود بیماریهای زمینهای نیز در این مرحله بررسی میشود.
معاینه فیزیکی
ارزیابی بالینی شامل تستهای حرکتی، بررسی دامنه حرکت ستون فقرات، تستهای عصبی برای تشخیص فشار روی ریشههای عصبی، و بررسی نقاط حساس عضلانی یا دردناک است. معاینه فیزیکی نقش کلیدی در افتراق بین مشکلات عضلانی، عصبی یا اسکلتی دارد.
روشهای تصویربرداری
بسته به یافتههای بالینی، ممکن است یکی یا چند روش تصویربرداری تجویز شود:
- رادیوگرافی (X-ray): برای بررسی ساختار استخوانی، وضعیت مهرهها، و تشخیص آرتروز یا اسکولیوز
- تصویربرداری MRI: برای مشاهده دقیق دیسکهای بینمهرهای، اعصاب، تنگی کانال نخاعی و بافتهای نرم
- سیتی اسکن (CT Scan): در موارد خاص، بهویژه اگر MRI در دسترس نباشد یا نیاز به جزئیات استخوانی باشد
- الکترومیوگرافی (نوار عصب- عضله): در صورت وجود علائم بیحسی، گزگز یا ضعف عضلانی، ممکن است این تست برای بررسی عملکرد اعصاب و تشخیص آسیبهای عصبی مانند سیاتیک یا نوروپاتی انجام شود.
روشهای درمان کمردرد هنگام راه رفتن
انتخاب روش درمانی برای کمردرد در حین پیادهروی بستگی به علت زمینهای، شدت علائم و پاسخ بدن به درمانهای اولیه دارد. در بسیاری از موارد، درمانهای ساده و سریع برای کمردرد میتوانند مؤثر باشند و حتی در خانه انجام شوند؛ اما در موارد شدید یا مزمن، ممکن است نیاز به مداخلات تخصصیتری باشد.
درمانهای خانگی (در مراحل ابتدایی)
در موارد خفیف تا متوسط، اقدامات زیر میتواند به تسکین درد کمک کند:
- استراحت نسبی: اجتناب از فعالیتهایی که درد را تشدید میکنند، بدون محدودیت کامل حرکت
- استفاده از گرما یا کمپرس سرد: استفاده از یخ در 48 ساعت اول برای کاهش التهاب، و پس از آن گرمای موضعی برای بهبود جریان خون و کاهش گرفتگی عضلات
- داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAIDs): مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش التهاب و تسکین درد
- اصلاح وضعیت بدن و اجتناب از حرکات غلط یا ناگهانی
- استفاده از کمربندهای طبی: کمربندهای طبی نقش مهمی در کاهش درد و افزایش ثبات ستون فقرات دارند. در میان آنها، کمربند پلاتینر به دلیل فناوری UIC و طراحی ارگونومیک، توانسته جایگاه ویژهای پیدا کند. پیش از خرید کمربند پلاتینر، و به منظور پیشگیری از عوارض پلاتینر حتما با پزشک خود مشورت کنید.
فیزیوتراپی و تمریندرمانی تخصصی
فیزیوتراپی یکی از مؤثرترین و پایدارترین روشهای درمان کمردرد مزمن به شمار میرود. تمرینات اختصاصی با اهداف زیر طراحی میشوند:
- کشش عضلات کوتاهشده و کاهش تنش عضلانی
- تقویت عضلات مرکزی (core) برای حمایت بهتر از ستون فقرات
- بهبود هماهنگی و تعادل بدن در هنگام راه رفتن
- اصلاح الگوی حرکتی و وضعیت بدن برای پیشگیری از عود درد
درمانهای مکمل و جایگزین
در کنار درمانهای کلاسیک، برخی روشهای طب مکمل نیز ممکن است در کاهش علائم مؤثر باشند:
- طب سوزنی: تحریک نقاط خاص برای تسکین درد و بهبود جریان انرژی
- ماساژ درمانی: کاهش گرفتگی عضلات و بهبود خونرسانی به بافتها
- تحریک الکتریکی از طریق پوست (TENS): استفاده از جریان الکتریکی خفیف برای کاهش درد عصبی
درمانهای پیشرفته و مداخلهای
در صورت عدم پاسخ به روشهای غیرتهاجمی، پزشک ممکن است درمانهای تخصصیتری را تجویز کند:
- تزریق داروهای استروئیدی در فضای اپیدورال یا مفصل ساکروایلیاک: برای کاهش التهاب اطراف ریشههای عصبی
- بلوک عصبی: قطع موقت سیگنالهای درد با تزریق در اعصاب هدف
- جراحی (در موارد نادر): در شرایطی مانند فتق شدید دیسک، تنگی پیشرفته کانال نخاعی یا اختلالات ساختاری مقاوم به درمان، ممکن است جراحی توصیه شود.
روشهای پیشگیری از کمردرد حین حرکت
پیشگیری، همواره بهترین راه برای مقابله با کمردرد است، بهویژه در افرادی که به صورت منظم پیادهروی میکنند یا سابقه درد کمر دارند. با رعایت چند اصل ساده اما مؤثر میتوان از بروز یا تشدید کمردرد در حین راه رفتن جلوگیری کرد:
- حفظ وضعیت بدنی صحیح
- قرارگیری صحیح بدن هنگام ایستادن و نشستن نقش کلیدی در سلامت ستون فقرات دارد. موقع راه رفتن نیز باید سر بالا، شانهها رها و کمر صاف باشد تا از فشار اضافی بر مهرهها جلوگیری شود.
- استفاده از کفشهای استاندارد و طبی
- پوشیدن کفش مناسب با کفی طبی، پاشنهی استاندارد و قابلیت جذب ضربه میتواند فشار وارد بر ستون فقرات را کاهش دهد. کفشهای بدون قوس مناسب ممکن است عامل اصلی دردهای مکانیکی کمر باشند.
- تقویت عضلات مرکزی بدن
- عضلات ناحیه شکم، کمر و لگن، نقش مهمی در حفظ تعادل و حمایت از ستون فقرات دارند. تمرینات روزانهای مانند پل، پلانک، و حرکات اصلاحی میتوانند از بروز دردهای کمری جلوگیری کنند.
- بلند کردن صحیح اجسام سنگین
- هنگام جابجایی اشیای سنگین، باید از زانو خم شد و ستون فقرات را صاف نگه داشت. خم شدن از کمر فشار زیادی به دیسکها وارد کرده و خطر آسیب را افزایش میدهد.
- پیادهروی منظم و حرکات کششی روزانه
- راه رفتن با ریتم متعادل، روی سطح مناسب و همراه با گرم کردن و حرکات کششی پیش از شروع، از گرفتگی عضلات جلوگیری کرده و به حفظ انعطافپذیری ستون فقرات کمک میکند.
نتیجهگیری
کمردرد هنگام راه رفتن یکی از مشکلات شایع و در عین حال نگرانکنندهای است که میتواند از علل ساده عضلانی تا اختلالات جدی مانند فتق دیسک، سیاتیک یا تنگی کانال نخاعی ناشی شود. تشخیص دقیق علت بروز درد، نقش کلیدی در انتخاب روش درمان مؤثر و جلوگیری از پیشرفت بیماری دارد.
با بهرهگیری از روشهای تشخیصی دقیق، درمانهای غیرتهاجمی مانند فیزیوتراپی، و در صورت لزوم درمانهای پیشرفته، میتوان تا حد زیادی این نوع کمردرد را کنترل و عملکرد روزمره را بهبود بخشید. همچنین رعایت نکات پیشگیرانه مانند حفظ وضعیت بدنی صحیح، استفاده از کفش مناسب، و تقویت عضلات مرکزی بدن، به کاهش خطر بروز کمردرد کمک قابل توجهی میکند.
در صورت تداوم یا تشدید درد، توصیه میشود بدون تأخیر با یک پزشک متخصص ستون فقرات، نورولوژی یا فیزیوتراپیست مشورت کنید تا درمان مناسب برای شرایط خاص شما آغاز شود.
سوالات پرتکرار
1. چرا هنگام راه رفتن کمردرد میگیرم؟
این حالت ممکن است ناشی از کشیدگی عضله، فشار بر اعصاب، فتق دیسک یا آرتروز باشد. بررسی دقیق علائم برای تشخیص علت ضروری است.
2. آیا کمردرد هنگام پیادهروی خطرناک است؟
در بیشتر موارد نه، اما اگر با بیحسی، ضعف عضلات یا بیاختیاری همراه باشد، میتواند نشانهی یک مشکل جدیتر باشد.
3. چگونه درد کمر را از بین ببریم؟
ترکیب فیزیوتراپی، تمرینات کششی، داروهای ضد التهاب و اصلاح سبک زندگی میتواند در کاهش درد مؤثر باشد. در برخی موارد، درمانهای تخصصی نیاز است.