انواع آسیب‌های زانو؛ کدام بافت آسیب دیده و علائم هر آسیب چیست؟

آسیب زانو فقط به پارگی رباط یا مینیسک محدود نمی‌شود. استخوان‌ها، غضروف مفصلی، کشکک، تاندون‌ها، رباط‌ها، مینیسک‌ها و کیسه‌های اطراف مفصل همگی ممکن است بر اثر ضربه ناگهانی، چرخش، سقوط یا فشار تکراری آسیب ببینند. محل درد، سرعت ایجاد تورم، شنیدن صدای تق، قفل‌شدن زانو و احساس خالی‌کردن می‌توانند نوع آسیب را مشخص‌تر کنند؛ اما هیچ‌ یک به‌ تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند.

انواع آسیب‌های زانو در یک نگاه

این جدول فقط یک نگاه کلی و سریع به انواع آسیب‌های مربوط به زانو است. بسیاری از آسیب‌ها هم‌زمان اتفاق می‌افتند؛ برای مثال، پارگی رباط صلیبی قدامی ممکن است با پارگی مینیسک یا آسیب غضروف همراه باشد. انجمن جراحان ارتوپدی آمریکا نیز پارگی رباط‌ها، آسیب مینیسک، شکستگی و دررفتگی را در میان شایع‌ترین انواع آسیب‌های زانو قرار می‌دهد.

آیا هر زانو دردی به معنای آسیب زانو است؟

خیر. آسیب زانو معمولا به صدمه‌ای گفته می‌شود که پس از یک حادثه مشخص یا بر اثر فشار تکراری بر بافت ایجاد شده باشد. در مقابل، آرتروز، آرتریت روماتوئید، نقرس، عفونت مفصل و برخی بیماری‌های استخوانی الزاما آسیب محسوب نمی‌شوند، هرچند می‌توانند علائمی شبیه آسیب ایجاد کنند.

برای مثال، درد تدریجی زانو در فردی بالای ۴۵ سال که با فعالیت بیشتر و با استراحت کمتر می‌شود، ممکن است بیشتر با آرتروز هماهنگ باشد. در مقابل، شروع ناگهانی درد پس از پیچیدن زانو، دررفتگی زانو، شنیدن صدا یا تورم سریع احتمال آسیب ساختاری را افزایش می‌دهد. مرورهای بالینی، آرتروز، درد کشککی‌رانی و پارگی مینیسک را از علل شایع زانودرد معرفی می‌کنند، اما تأکید دارند که سن، مکانیسم شروع درد و یافته‌های معاینه برای تفکیک آن‌ها ضروری است.

انواع آسیب‌های زانو مرتبط با رباط‌ها

چهار رباط اصلی، استخوان ران را به استخوان ساق متصل و حرکات زانو را کنترل می‌کنند. نوع نیروی واردشده معمولا مشخص می‌کند کدام رباط بیشتر در معرض آسیب قرار دارد.

پارگی رباط صلیبی قدامی یا ACL

رباط صلیبی قدامی از حرکت بیش‌ از حد استخوان ساق به جلو و چرخش غیرطبیعی زانو جلوگیری می‌کند. آسیب ACL اغلب هنگام توقف ناگهانی، تغییر جهت سریع، چرخیدن روی پای ثابت یا فرود نامناسب پس از پرش اتفاق می‌افتد. برخورد مستقیم برای پاره‌شدن ACL ضروری نیست و بسیاری از آسیب‌ها بدون تماس با فرد یا جسم دیگری رخ می‌دهند. نشانه‌های شایع این نوا از پارگی عبارت‌اند از:

• شنیدن یا احساس صدای تق
• تورم قابل‌توجه طی چند ساعت
• احساس خالی‌کردن یا بی‌اعتمادی به زانو
• محدودشدن دامنه حرکت
• مشکل هنگام تغییر مسیر یا پایین‌آمدن از پله

با این‌حال، شنیدن صدا به‌ تنهایی اثبات‌کننده پارگی ACL نیست. پارگی مینیسک، جابه‌جایی کشکک و حتی حرکت گاز داخل مفصل نیز ممکن است صدا ایجاد کند. از طرف دیگر، بعضی افراد دچار پارگی ACL می‌شوند بدون آنکه تورم شدید یا درد غیرقابل‌ تحمل داشته باشند. تشخیص بر اساس ترکیب مکانیسم آسیب، معاینه ثبات زانو و در صورت نیاز MRI انجام می‌شود. MRI برای مشاهده آسیب‌های همراه مینیسک و غضروف نیز مفید است، اما برای تشخیص همه موارد پارگی ACL الزام مطلق ندارد.

آسیب رباط صلیبی خلفی یا PCL

رباط صلیبی خلفی از حرکت بیش‌ از حد استخوان ساق به عقب جلوگیری می‌کند. مکانیسم کلاسیک آسیب آن، برخورد شدید به جلوی ساق در شرایطی است که زانو خم شده باشد؛ مانند برخورد زانو با داشبورد خودرو. سقوط مستقیم روی زانوی خمیده نیز می‌تواند PCL را آسیب بزند. این آسیب ممکن است نسبت به پارگی ACL علائم مبهم‌تری داشته باشد. فرد ممکن است درد عمقی یا پشت زانو، تورم، احساس ناپایداری هنگام پایین‌ آمدن از سراشیبی و دشواری در کاهش سرعت هنگام دویدن را تجربه کند. به همین دلیل بعضی آسیب‌های نسبی PCL در روزهای اول با کوفتگی ساده اشتباه گرفته می‌شوند.

آسیب رباط جانبی داخلی یا MCL

MCL در سمت داخلی زانو قرار دارد و معمولا بر اثر ضربه‌ای که زانو را به داخل هل می‌دهد آسیب می‌بیند. برخورد با قسمت خارجی زانو در ورزش‌های تماسی یکی از مکانیسم‌های شناخته‌ شده است. درد و حساسیت در سمت داخلی زانو، تورم موضعی و احساس لق‌شدن مفصل هنگام تغییر جهت می‌تواند به نفع این آسیب باشد. بسیاری از آسیب‌های منفرد MCL بدون جراحی درمان می‌شوند، اما شدت پارگی و وجود آسیب همراه ACL یا مینیسک بر مسیر درمان اثر می‌گذارد.

آسیب رباط جانبی خارجی یا LCL

LCL در قسمت بیرونی زانو قرار گرفته است. آسیب آن معمولا زمانی اتفاق می‌افتد که ضربه‌ای از سمت داخل، زانو را به خارج منحرف کند. پارگی منفرد رباط جانبی خارجی کمتر شایع است و ممکن است با آسیب ساختارهای گوشه خلفی‌خارجی زانو همراه باشد. درد بیرون زانو، ناپایداری به طرفین و دشواری هنگام تغییر مسیر از نشانه‌های احتمالی هستند. آسیب‌های شدید این ناحیه به ارزیابی دقیق نیاز دارند، زیرا ممکن است عصب پرونئال و ساختارهای تثبیت‌کننده دیگر نیز درگیر شده باشند.

پارگی رباط و مینیسک از شایع‌ترین آسیب‌های مفصل زانو

پارگی مینیسک زانو از مهم ترین انواع آسیب‌های زانو

در هر زانو دو مینیسک وجود دارد که میان استخوان ران و ساق قرار گرفته‌اند و به توزیع فشار، جذب ضربه و پایداری مفصل کمک می‌کنند. پارگی مینیسک در ورزشکاران معمولا پس از چرخش زانو روی پای ثابت رخ می‌دهد؛ اما در سنین بالاتر ممکن است با حرکتی ساده مانند بلندشدن از حالت چمباتمه نیز ایجاد شود، زیرا بافت مینیسک به‌ مرور آسیب‌پذیرتر می‌شود. علائم پارگی مینیسک ممکن است شامل این موارد باشد:

• درد در امتداد خط داخلی یا خارجی مفصل
• تورمی که چند ساعت یا حتی یک روز بعد بیشتر می‌شود
• گیرکردن زانو هنگام خم و راست‌شدن
• احساس تقه یا جابه‌جایی داخل مفصل
• کاهش توانایی صاف‌کردن کامل زانو
• قفل‌شدن واقعی مفصل

قفل‌ شدن واقعی یعنی زانو به دلیل یک مانع مکانیکی در زاویه‌ای متوقف شود و فرد نتواند آن را کاملا صاف کند. این حالت با اجتناب از حرکت به علت درد متفاوت است. پارگی‌ های جابه‌ جا شده مانند پارگی دسته‌ سطلی، می‌توانند بخشی از مینیسک را وارد فضای مفصل کنند و قفل مکانیکی ایجاد کنند. تمام پارگی‌های مینیسک به جراحی نیاز ندارند. در بسیاری از پارگی‌های غیرجابه‌جاشده یا فرسایشی، تمرین‌ درمانی و مدیریت بار درمان اولیه محسوب می‌شود. در مقابل، قفل واقعی، پارگی جا به‌ جاشده یا آسیب همراه رباط ممکن است تصمیم درمانی متفاوتی ایجاد کند.

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند MRI در تشخیص پارگی مینیسک دقت مناسبی دارد، اما عملکرد آن برای پارگی‌های مینیسک داخلی و خارجی دقیقا یکسان نیست. بنابراین گزارش MRI باید با محل درد، مکانیسم آسیب و معاینه تطبیق داده شود.

آسیب و دررفتگی کشکک زانو

کشکک باید هنگام خم و راست‌شدن زانو در شیار انتهای استخوان ران حرکت کند. در دررفتگی کشکک، این استخوان معمولا به سمت خارج زانو جابه‌جا می‌شود. آسیب ممکن است بر اثر پیچش، تغییر جهت، برخورد یا زمینه آناتومیک مستعدکننده رخ دهد.

دررفتگی کامل معمولا با تغییر شکل واضح، درد شدید و ناتوانی در حرکت طبیعی همراه است. گاهی کشکک پیش از مراجعه خود به‌ خود به جای خود بازمی‌گردد؛ در این شرایط ممکن است فقط تورم، درد داخلی کشکک و احساس ناپایداری باقی بماند. بازگشت کشکک به محل طبیعی به معنای بی‌ اهمیت‌بودن آسیب نیست. دررفتگی ممکن است سطح غضروف زیر کشکک یا انتهای استخوان ران را آسیب بزند و قطعات غضروفی یا استخوانی آزاد ایجاد کند. تکرار ناپایداری کشکک نیز احتمال آسیب غضروف را افزایش می‌دهد.

آسیب غضروف مفصلی و ضایعات استخوانی‌غضروفی

غضروف مفصلی لایه‌ای صاف است که انتهای استخوان‌ها را می‌پوشاند و حرکت کم‌ اصطکاک زانو را ممکن می‌کند. ضربه مستقیم، دررفتگی کشکک، چرخش شدید یا آسیب رباطی می‌تواند بخشی از این غضروف و گاهی استخوان زیر آن را صدمه بزند. آسیب غضروفی ممکن است برخلاف شکستگی در رادیوگرافی ساده دیده نشود. درد عمقی، تورم تکرارشونده، گیرکردن، صدای ساییدگی یا احساس وجود جسم متحرک داخل مفصل از علائم احتمالی هستند. اگر قطعه غضروف یا استخوان از محل خود جدا شود، ممکن است به‌صورت جسم آزاد داخل مفصل حرکت کند و باعث قفل یا گیرکردن زانو شود.

MRI در تشخیص بسیاری از آسیب‌های غضروفی کمک‌کننده است، اما دقت آن به محل و شدت ضایعه بستگی دارد. یک مرور سیستماتیک نشان داده است که MRI برای تشخیص آسیب‌های کانونی غضروف کشککی‌رانی عملکرد قابل‌قبولی دارد، ولی ضایعات خفیف ممکن است دشوارتر شناسایی شوند.

پارگی تاندون چهارسر و تاندون کشکک

مکانیسم بازکننده زانو از عضله چهارسر، تاندون چهارسر، کشکک و تاندون کشکک تشکیل شده است. پارگی کامل هر یک از دو تاندون اصلی این مجموعه می‌تواند توانایی صاف‌کردن فعال زانو را مختل کند. تاندون چهارسر در بالای کشکک و تاندون کشکک در پایین آن قرار دارد. پارگی ممکن است هنگام فرود، پرش، سقوط یا انقباض شدید عضله در برابر مقاومت اتفاق بیفتد. ضربه مستقیم و ضعف قبلی تاندون نیز خطر را افزایش می‌دهند.

نشانه مهم پارگی کامل تاندون، ناتوانی در بالا آوردن پا با زانوی صاف است. ممکن است فرورفتگی در بالا یا پایین کشکک لمس شود و کشکک نسبت به محل طبیعی بالاتر یا پایین‌تر قرار گیرد. پارگی بزرگ تاندون کشکک یک آسیب ناتوان‌کننده است و برخلاف تاندینوپاتی ساده، صرفا با استراحت یا زانوبند درمان نمی‌شود.

تاندینوپاتی کشکک یا زانوی جامپر

تاندینوپاتی کشکک معمولا یک آسیب ناشی از بار تکراری است، نه پارگی ناگهانی. این مشکل بیشتر در فعالیت‌هایی دیده می‌شود که شامل پرش، فرود یا تغییر سرعت مکرر هستند. درد معمولا درست زیر کشکک متمرکز است و در ابتدا فقط پس از ورزش احساس می‌شود. با ادامه فشار، درد ممکن است هنگام گرم‌کردن، بالا رفتن از پله، نشستن و برخاستن یا حتی فعالیت روزمره نیز ظاهر شود. تفاوت اصلی تاندینوپاتی با پارگی تاندون در حفظ عملکرد مکانیسم بازکننده است. فرد مبتلا به تاندینوپاتی معمولا می‌تواند زانو را صاف و پا را بالا بیاورد، هرچند این حرکت دردناک باشد. در پارگی کامل، این عملکرد ممکن است از بین برود.

تصویر یکی از انواع آسیب‌های زانو و درگیری رباط‌ها، مینیسک و ساختار مفصل زانو را نشان می دهد.

درد کشککی‌ رانی و آسیب‌های ناشی از استفاده بیش‌ازحد

درد کشککی‌ رانی معمولا در جلو یا اطراف کشکک احساس می‌شود و با پله، دویدن، اسکات یا نشستن طولانی با زانوی خم تشدید می‌شود. این وضعیت الزاما به معنای ساییدگی یا پارگی غضروف نیست؛ بلکه می‌تواند حاصل ترکیبی از افزایش ناگهانی بار تمرین، ضعف عضلات، الگوی حرکت و حساس‌شدن بافت‌های اطراف کشکک باشد. به همین دلیل استفاده از عنوان‌هایی مانند “نرمی کشکک” برای تمام دردهای جلوی زانو دقیق نیست. پژوهش‌های جدید بهترین رویکرد را بررسی علت‌های فردی، بار فعالیت، علائم غالب و اختلالات حرکتی می‌دانند. آموزش و تمرین‌درمانی هدفمند پایه اصلی درمان هستند و روش‌هایی مانند تیپینگ یا وسایل حمایتی باید متناسب با وضعیت فرد انتخاب شوند.

بورسیت زانو و آسیب بافت نرم

بورس‌ها کیسه‌های کوچکی هستند که اصطکاک میان پوست، تاندون و استخوان را کاهش می‌دهند. ضربه مستقیم، زانو‌زدن مکرر یا فشار طولانی می‌تواند باعث التهاب بورس جلوی کشکک شود. در بورسیت زانو، تورم معمولا سطحی و مشخص است و ممکن است مانند یک برجستگی نرم روی کشکک دیده شود. دامنه حرکت گاهی بهتر از آسیب داخل مفصل باقی می‌ماند، هرچند خم‌کردن کامل زانو ناراحت‌کننده است. قرمزی، گرمی، تب یا زخم پوستی می‌تواند احتمال عفونت بورس را مطرح کند و نیازمند ارزیابی پزشکی است. بورسیت، تاندونیت، کشیدگی عضله و کوفتگی در گروه آسیب‌های شایع بافت نرم قرار می‌گیرند.

شکستگی‌های اطراف زانو نوعی از انواع آسیب‌های زانو

شکستگی ممکن است کشکک، انتهای استخوان ران یا قسمت بالایی استخوان ساق را درگیر کند. مکانیسم‌های شایع شامل سقوط مستقیم روی زانو، تصادف، ضربه شدید و در برخی افراد، شکستگی ناشی از کاهش استحکام استخوان است. درد شدید، تورم سریع، ناتوانی در تحمل وزن، تغییر شکل و حساسیت مستقیم روی استخوان می‌توانند احتمال شکستگی را افزایش دهند. شکستگی باز که با زخم پوستی در ارتباط با استخوان همراه است، خطر عفونت دارد و یک وضعیت فوری محسوب می‌شود. در شکستگی کشکک، فرد ممکن است نتواند زانو را صاف کند یا پای صاف را از سطح بلند کند. با این‌حال، همین علامت در پارگی تاندون چهارسر یا کشکک نیز دیده می‌شود؛ بنابراین رادیوگرافی و معاینه برای تفکیک این آسیب‌ها ضروری هستند.

نوع حادثه چه کمکی به تشخیص انواع آسیب‌های زانو می‌کند؟

نحوه ایجاد انواع آسیب‌های زانو یکی از مهم‌ترین سرنخ‌ها برای تشخیص نوع صدمه زانو است. جهت ضربه، وضعیت پا هنگام حادثه و حرکتی که بلافاصله پیش از شروع درد انجام شده، می‌تواند احتمال درگیری بعضی ساختارها را بیشتر کند.

• چرخیدن زانو روی پایی که روی زمین ثابت مانده است: احتمال پارگی مینیسک یا رباط صلیبی قدامی بیشتر می‌شود.
• تغییر مسیر ناگهانی همراه با خالی‌کردن زانو: می‌تواند نشانه آسیب رباط صلیبی قدامی یا ناپایداری کشکک باشد.
• واردشدن ضربه به قسمت خارجی زانو: ممکن است رباط جانبی داخلی را آسیب بزند، زیرا زانو به سمت داخل منحرف می‌شود.
• واردشدن ضربه به قسمت داخلی زانو: احتمال آسیب رباط جانبی خارجی را افزایش می‌دهد.
• ضربه به جلوی ساق درحالی‌که زانو خم است: از مکانیسم‌های شناخته‌شده آسیب رباط صلیبی خلفی محسوب می‌شود.
• افتادن مستقیم روی جلوی زانو: می‌تواند باعث شکستگی کشکک، التهاب بورس جلوی زانو یا آسیب غضروفی شود.
• فرود نامناسب پس از پرش یا انقباض شدید عضله چهارسر: ممکن است به تاندون کشکک یا تاندون چهارسر آسیب بزند.
• افزایش ناگهانی مدت، شدت یا مسافت تمرین: بیشتر با درد کشککی‌رانی، تاندینوپاتی و آسیب‌های ناشی از فشار تکراری ارتباط دارد.

البته نحوه وقوع حادثه به‌ تنهایی تشخیص انواع آسیب‌های زانو را قطعی نمی‌کند. یک حرکت شدید ممکن است چند ساختار را هم‌زمان درگیر کند؛ برای مثال، چرخش ناگهانی زانو می‌تواند به رباط صلیبی قدامی، رباط جانبی داخلی و مینیسک آسیب بزند. به همین دلیل نوع حادثه باید همراه با محل درد، سرعت ایجاد تورم، احساس ناپایداری و یافته‌های معاینه تفسیر شود.

سرعت تورم زانو چه اطلاعاتی از نوع آسیب می‌دهد؟

زمان ایجاد تورم می‌تواند سرنخ مهمی باشد:

1. تورم سریع طی چند ساعت: تورم بسیار سریع ممکن است ناشی از تجمع خون داخل مفصل باشد. پارگی ACL، شکستگی داخل مفصل، در رفتگی کشکک و آسیب شدید غضروفی‌استخوانی از علل احتمالی انواع آسیب‌های زانو هستند.
2.  تورم تدریجی طی چند ساعت تا یک روز: تورم تأخیری بیشتر در پارگی مینیسک، تحریک غضروف و واکنش التهابی پس از فعالیت دیده می‌شود. بااین‌حال، سرعت تورم تشخیص را قطعی نمی‌کند. تجربه کاربران نیز نشان می‌دهد که تورم همیشه بلافاصله ایجاد نمی‌شود. یکی از کاربران پس از آسیب بدون صدای شدید، حدود ۱۰ تا ۱۵ ساعت بعد متوجه تورم قابل‌توجه شده بود و هم‌زمان محدودیت حرکت و احساس ناپایداری را گزارش می‌کرد. این نوع تجربه نشان می‌دهد توانایی راه‌رفتن بلافاصله بعد از حادثه، آسیب داخلی را کاملا رد نمی‌کند؛ اما جای معاینه و تصویربرداری را هم نمی‌گیرد.

صدای تق، قفل‌شدن و خالی‌کردن زانو هرکدام چه معنایی دارند؟

صدای تق همراه با درد، تورم سریع یا خالی‌کردن می‌تواند در آسیب ACL، مینیسک یا کشکک دیده شود. اما صدا بدون درد و تورم الزاما نشانه پارگی نیست. در یکی از روایت‌های بیماران منتشرشده توسط AAOS، فرد مبتلا به آسیب رباطی گفته بود:

«صدای تق و صداهای دیگری را شنیدم و فهمیدم این آسیب جدی‌تر است.»

این تجربه اهمیت همراهی صدا با سایر علائم مانند خشکی زانو را نشان می‌دهد، نه اینکه هر صدای زانو به معنای پارگی باشد. علاوه بر این موارد زیر هم در هنگام حرکت زانو هر یک پیام فیزیولوژی خاصی را به دنبال دارند.

قفل‌شدن در هنگام یکی از

قفل واقعی، یعنی توقف مکانیکی زانو و ناتوانی در صاف‌کردن آن، می‌تواند در پارگی جابه‌جاشده مینیسک یا جسم آزاد داخل مفصل رخ دهد. در تجربه‌ای منتشرشده در انجمن آسیب‌های زانو، کاربری پس از فرود در بسکتبال از قفل‌شدن فوری، درد هنگام صاف‌ کردن و تکرار گیرکردن زانو طی ماه‌ های بعد نوشته بود. چنین الگویی نیازمند بررسی آسیب مکانیکی داخل مفصل است، اما تشخیص نوع آسیب فقط از روی روایت امکان‌پذیر نیست.

خالی‌کردن

خالی‌کردن واقعی می‌تواند از ناپایداری رباطی یا کشکک ناشی شود. با این‌حال، درد شدید و ضعف موقت عضله چهارسر نیز ممکن است باعث شود فرد احساس کند زانو توان نگه‌داشتن وزن را ندارد. بنابراین احساس خالی‌کردن همیشه برابر با پارگی ACL نیست.

پزشک چگونه نوع آسیب زانو را تشخیص می‌دهد؟

تشخیص با شرح حال و معاینه آغاز می‌شود. پزشک معمولا درباره جهت نیرو، شنیدن صدا، توانایی ادامه فعالیت، زمان ایجاد تورم و محل دقیق درد سؤال می‌کند. سپس ثبات رباط‌ها، خط مفصل، موقعیت کشکک، دامنه حرکت، عملکرد تاندون‌ها و وضعیت عصب و عروق ارزیابی می‌شود. یک مرور تخصصی درباره معاینه زانو تأکید می‌کند:

«معاینه بالینی نباید با یافته‌های تصویربرداری جایگزین شود.»

تصویربرداری باید به پرسشی پاسخ دهد که پس از شرح حال و معاینه ایجاد شده است، نه اینکه به‌ تنهایی نوع آسیب را تعیین کند.

انجام رادیوگرافی در تشخیص انواع آسیب‌های زانو

رادیوگرافی برای بررسی شکستگی، دررفتگی، تغییرات استخوانی و برخی نشانه‌های غیرمستقیم آسیب مناسب است. در ضربه حاد همراه با حساسیت استخوانی، تورم شدید یا ناتوانی در تحمل وزن، معمولا تصویربرداری اولیه با رادیوگرافی انجام می‌شود.

MRI از روش های تشخیص انواع آسیب‌های زانو

MRI برای بررسی مینیسک، رباط، غضروف، تاندون و مغز استخوان کاربرد دارد. بااین‌حال، همه زانودردها یا حتی تمام آسیب‌های حاد بلافاصله به MRI نیاز ندارند. تصمیم به MRI به یافته‌های معاینه، شدت علائم، احتمال آسیب داخلی و تأثیر نتیجه بر درمان وابسته است.

سونوگرافی برای بررسی انواع آسیب‌های زانو

سونوگرافی می‌تواند برای بررسی بعضی تاندون‌ها، بورس‌ها، تجمع مایع و توده‌های سطحی مفید باشد، اما جایگزین MRI برای تمام آسیب‌های داخل مفصل نیست.

تشخیص آسیب زانو با معاینه دقیق مفصل توسط پزشک انجام می شود.

چه آسیب‌هایی از انواع آسیب‌های زانو نیازمند مراجعه فوری هستند؟

وجود هر یک از علائم زیر می‌تواند نشان‌دهنده آسیب جدی باشد:

• تغییر شکل واضح زانو یا کشکک
• زخم باز پس از ضربه
• ناتوانی کامل در تحمل وزن
• سردی، رنگ‌پریدگی یا بی‌حسی ساق و پا
• ضعف نبض پا پس از دررفتگی یا ضربه شدید
• ناتوانی در صاف‌کردن فعال زانو یا بالا آوردن پای صاف
• قفل‌شدن واقعی مفصل
• تورم زیاد و ورم زانو سریع پس از ضربه
• تب همراه با زانوی قرمز، گرم و متورم
• درد شدید پس از تصادف، سقوط از ارتفاع یا ضربه پرانرژی

در بحث انواع آسیب‌های زانو دررفتگی کامل مفصل زانو با دررفتگی کشکک تفاوت دارد. دررفتگی مفصل ممکن است به عروق پشت زانو آسیب بزند و حتی اگر زانو پیش از مراجعه ظاهرا به جای خود برگشته باشد، بررسی فوری عروقی ضروری است. معیارهای تصویربرداری ضربه حاد زانو نیز بر اهمیت بررسی آسیب عروقی در دررفتگی زانو تأکید می‌کنند.

زانوبند در کدام از انواع آسیب‌های زانو می‌تواند کمک‌کننده باشد؟

زانوبند ممکن است در برخی آسیب‌ها برای محدودکردن حرکات دردناک، افزایش حس ثبات یا کمک به کنترل علائم استفاده شود؛ اما نوع زانوبند باید با نوع آسیب هماهنگ باشد. یک زانوبند ساده کشی، بریس لولادار، بریس تثبیت‌کننده کشکک و ایموبیلایزر کاربرد یکسانی ندارند. مرور پژوهش‌های مربوط به درمان غیرجراحی نشان داده است که اثر زانوبند به نوع آسیب وابسته است. نتایج در بعضی مشکلات فرسایشی و آسیب‌های PCL امیدوارکننده‌تر بوده، اما در آسیب ACL متغیر است. انتخاب بیمار، طراحی بریس و زمان استفاده بر نتیجه اثر می‌گذارند.

زانوبندهای حمایتی مانند زانوبند زاپیامکس و زانوبند رزوسیدال می‌توانند در صورت تناسب با شرایط فرد، به‌عنوان وسیله کمکی برای حمایت از مفصل و کاهش احساس درد یا بی‌ثباتی هنگام فعالیت به کار روند. با این‌حال، این محصولات پارگی مینیسک جابه‌جاشده، شکستگی، دررفتگی، پارگی کامل تاندون یا رباط پاره‌ شده را ترمیم نمی‌کنند.

در مواردی مانند درد ناشی از استفاده بیش‌ از حد، کشیدگی خفیف یا دوره بازگشت تدریجی به فعالیت، وسیله حمایتی ممکن است بخشی از برنامه درمان باشد. در مقابل، استفاده خودسرانه از زانوبند در زانویی که قفل شده، تغییر شکل دارد، به‌سرعت متورم شده یا تحمل وزن ندارد می‌تواند مراجعه و تشخیص اصلی را به تأخیر بیندازد. زانوبند باید درمان مکمل در کنار تشخیص، تنظیم فعالیت و توان‌ بخشی باشد، نه جایگزین آن‌ها.

جمع‌بندی درباره انواع آسیب‌های زانو

انواع آسیب‌های زانو را می‌توان براساس بافت درگیر به آسیب رباط‌ ها، مینیسک، کشکک، غضروف، تاندون، بورس و استخوان تقسیم کرد. آسیب ACL بیشتر با چرخش، تورم سریع و ناپایداری همراه است؛ پارگی مینیسک می‌تواند درد خط مفصل و قفل‌ شدن ایجاد کند؛ دررفتگی کشکک با جابه‌جایی و درد جلوی زانو همراه است و پارگی تاندون ممکن است توانایی صاف‌کردن فعال زانو را از بین ببرد. نوع حادثه، سرعت تورم و علائمی مانند تق، گیرکردن یا خالی‌کردن احتمال‌ها را محدود می‌کنند، اما تشخیص قطعی فقط از روی یک علامت یا گزارش MRI انجام نمی‌شود. بهترین تشخیص زمانی شکل می‌گیرد که مکانیسم آسیب، معاینه بالینی و تصویربرداری موردنیاز با یکدیگر تطابق داشته باشند.

سوالات متداول

1.شایع‌ترین انواع آسیب‌های زانو کدام‌اند؟

پارگی یا کشیدگی رباط‌ها، پارگی مینیسک، آسیب کشکک، تاندینوپاتی، پارگی تاندون، کوفتگی، آسیب غضروفی و شکستگی از مهم‌ترین آسیب‌های زانو هستند. شیوع هرکدام به سن، نوع فعالیت و مکانیسم حادثه بستگی دارد.

2.از کجا بفهمیم مینیسک آسیب دیده یا رباط؟

پارگی مینیسک بیشتر با درد خط مفصل، گیرکردن و قفل‌شدن همراه است. آسیب رباطی بیشتر احساس ناپایداری و خالی‌کردن ایجاد می‌کند. بااین‌حال، این دو آسیب می‌توانند هم‌زمان رخ دهند و تفکیک آن‌ها به معاینه نیاز دارد.

3.آیا توانایی راه‌رفتن، پارگی رباط یا مینیسک را رد می‌کند؟

خیر. بعضی افراد پس از پارگی ACL یا مینیسک همچنان قادر به راه‌رفتن هستند. تحمل وزن، شدت آسیب را به‌تنهایی مشخص نمی‌کند؛ به‌ویژه اگر تورم، قفل‌شدن یا ناپایداری وجود داشته باشد.

4.تورم فوری زانو نشانه چیست؟

تورم سریع پس از حادثه می‌تواند در پارگی ACL، شکستگی داخل مفصل، دررفتگی کشکک یا آسیب غضروفی‌استخوانی رخ دهد. تورم تأخیری بیشتر با پارگی مینیسک یا تحریک مفصل هماهنگ است، اما این الگوها قطعی نیستند.

5.چه زمانی برای آسیب زانو MRI لازم است؟

MRI زمانی بیشتر مطرح می‌شود که معاینه احتمال آسیب رباط، مینیسک، غضروف یا تاندون را نشان دهد، علائم ماندگار باشند یا نتیجه تصویربرداری بتواند تصمیم درمانی را تغییر دهد. برای همه زانودردها MRI اولین اقدام نیست.